PortaliX ka konfirmuar se më 20 tetor 2026, një kamion i ngarkuar me plumba gome dhe gaz lotsjellës ka kaluar nga Maqedonia e Veriut në Shqipëri. Po atë ditë, mediat shqiptare raportuan për hyrjen e një ngarkese të tillë përmes pikës kufitare të Qafë Thanës.
Transporti është realizuar në një periudhë kur Shqipëria po përballet me protesta të vazhdueshme, gjatë të cilave Policia e Shtetit ka përdorur gaz lotsjellës dhe plumba gome ndaj protestuesve.
Më 17 tetor, drejtori i përgjithshëm i Policisë së Shtetit, Skënder Hita, konfirmoi publikisht përdorimin e plumbave të gomës, duke deklaruar se policia përdor pajisje të certifikuara dhe se përdorimi i tyre ka qenë i kufizuar.
Por ndërsa përdorimi i këtyre mjeteve është bërë publik, furnizimi i ri i ardhur nga Maqedonia e Veriut ngre disa pyetje për të cilat PortaliX nuk ka arritur të gjejë përgjigje në dokumentacionin publik.
Kush e ka blerë ngarkesën e 20 tetorit? A është Policia e Shtetit blerësi i drejtpërdrejtë, apo ekziston një kompani private që ka ndërmjetësuar importin? Sa plumba gome dhe sa gaz lotsjellës janë transportuar? Cila është vlera e tyre dhe, mbi të gjitha, sipas cilës procedurë është realizuar blerja?
ICEMAK: Nuk i publikojmë të dhënat e klientëve tanë
Në raportimet mediatike për transportin është përmendur kompania maqedonase ICEMAK, e cila merret me prodhimin e municioneve dhe pajisjeve për përdorim policor dhe ushtarak.
Sipas informacionit në faqen e saj zyrtare, ICEMAK prodhon disa lloje municionesh me elemente gome, municione me gaz irritues, granata lotsjellëse dhe pajisje të tjera për kontrollin e turmave.
PortaliX iu drejtua kompanisë për të marrë informacione lidhur me furnizimet drejt Shqipërisë.
Në përgjigjen zyrtare, ICEMAK deklaron se vepron në përputhje me legjislacionin e Maqedonisë së Veriut, si dhe me rregullat dhe sanksionet ndërkombëtare të Bashkimit Evropian dhe Kombeve të Bashkuara.
Megjithatë, kompania nuk konfirmoi dhe as mohoi në mënyrë të drejtpërdrejtë transportin drejt Shqipërisë.
Në përgjigjen dërguar PortaliX-it, ajo thekson:
“Të gjitha informacionet që lidhen me klientët dhe partnerët tanë të biznesit në nivel ndërkombëtar përbëjnë të dhëna rreptësisht konfidenciale dhe, si të tilla, nuk janë objekt i publikimit.”
Një pjesë tjetër e përgjigjes është veçanërisht interesante:
“Produktet nga portofoli ynë janë të destinuara ekskluzivisht për përdorim nga njësitë e autorizuara policore dhe ushtarake dhe nuk janë të parashikuara për përdorim civil.”
Kjo deklaratë e kufizon destinacionin e përdorimit të produkteve te strukturat e autorizuara policore dhe ushtarake.
Megjithatë, ajo nuk e përjashton mundësinë që një kompani private e licencuar të jetë blerësi ose importuesi, ndërsa përdorues përfundimtar të jetë një institucion shtetëror.
Pikërisht këtu lind një tjetër dilemë: nëse ngarkesa e 20 tetorit është destinuar për Policinë Shqiptare, a është blerë drejtpërdrejt nga institucionet shtetërore, apo është siguruar përmes një distributori privat?
Përgjigjja e ICEMAK-ut nuk jep asnjë hollësi për identitetin e importuesit, vlerën e kontratës, sasinë e produkteve apo autorizimin konkret të eksportit.
Çfarë tregojnë tenderët e Policisë Shqiptare?
PortaliX ka kontrolluar dokumentet e disponueshme të prokurimeve të Policisë së Shtetit në Shqipëri.
Nga ky kontroll rezulton se institucionet shqiptare kanë zhvilluar procedura publike për blerjen e municioneve dhe pajisjeve policore, përfshirë edhe lëndë irrituese që përdoren për kontrollin e turmave.
Një prej tyre është procedura nr. 51, e datës 26 shtator 2023, për blerje municioni dhe pajisjesh për përdorim policor.
Fondi i përgjithshëm limit ishte 131 milionë lekë pa TVSH, ndërsa vetëm loti për municionet kishte një fond prej afro 100 milionë lekësh.
Si fituese për lotin e municioneve u shpall kompania shqiptare RO. GAT SECURITY, me ofertë prej 93.696.000 lekësh pa TVSH.
Procedura parashikonte një marrëveshje kuadër me kohëzgjatje 48 muaj.
Kjo ka rëndësi sepse, nëse marrëveshja është lidhur dhe ka qenë në fuqi në tetor 2026, Policia mund të ketë realizuar furnizime në bazë të një kontrate të mëparshme, pa qenë e nevojshme të zhvillojë një tender të ri për çdo dërgesë.
Megjithatë, në dokumentet e kontrolluara nuk është identifikuar ndonjë provë që lidh transportin e 20 tetorit me këtë marrëveshje.
Një tjetër procedurë është zhvilluar në vitin 2026, për blerjen e produktit OC Gas Solution, një lëndë irrituese me bazë Oleoresin Capsicum, e përdorur nga automjetet speciale të policisë.
Edhe në këtë procedurë, sipas të dhënave të regjistrit Albanian Files, fituese rezulton RO. GAT SECURITY, me ofertë prej 48.816.000 lekësh pa TVSH.
Por OC Gas Solution nuk duhet ngatërruar automatikisht me municionet me gaz lotsjellës apo me plumbat e gomës që janë transportuar nga Maqedonia e Veriut.
Në regjistrat e prokurimeve rezulton edhe një procedurë tjetër e Policisë së Shtetit, me urdhër nr. 42, të datës 29 qershor 2026, për pajisje policore, me fond të parashikuar prej mbi 166 milionë lekësh.
Për këtë procedurë, nga informacionet e disponueshme nuk është identifikuar përmbajtja e plotë e produkteve dhe as një lidhje me ngarkesën e tetorit.
Në asnjërin prej këtyre njoftimeve publike të kontrolluara nuk është identifikuar ICEMAK si fituese apo furnitore e drejtpërdrejtë.
Por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se kompania maqedonase nuk mund të jetë prodhuese ose nënfurnitore e produkteve të blera nga një kompani shqiptare.
Madje, dokumentacioni i tenderit të vitit 2023 parashikon që ofertuesit të dorëzojnë autorizime nga prodhuesit ose distributorët, katalogë teknikë dhe dokumente që identifikojnë origjinën e produkteve.
Pra, emri i prodhuesit duhet të jetë i dokumentuar në dosjen e ofertës përkatëse, edhe nëse nuk shfaqet në njoftimin publik të fituesit.
A mund të blihet municion pa tender publik?
Legjislacioni shqiptar parashikon procedura të posaçme për prokurimet në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë.
Ligji nr. 36/2020 përcakton rregullat e këtyre prokurimeve, duke parashikuar si procedura që kërkojnë shpallje publike, ashtu edhe përjashtime të veçanta.
Neni 5 i ligjit parashikon mundësinë e përjashtimit nga procedurat e zakonshme për kategori të caktuara armësh, municionesh dhe materialesh për qëllime operacionale.
Për furnizimet që lidhen me sigurinë dhe rendin publik, rregulla të posaçme janë përcaktuar edhe përmes vendimit nr. 389/2023 të Këshillit të Ministrave, i ndryshuar edhe në prill 2026.
Kjo do të thotë se ekzistenca e një blerjeje pa shpallje publike nuk përbën automatikisht shkelje ligjore.
Por një procedurë e tillë duhet të ketë bazë juridike, vendimmarrje dhe dokumentacionin përkatës.
Dhe këtu qëndron dilema kryesore e transportit të 20 tetorit.
Nëse produktet janë blerë nga Policia e Shtetit përmes një procedure të re, cili është numri i saj dhe kush është furnitori kontraktor?
Nëse blerja është realizuar në bazë të një kontrate të mëparshme, cilës marrëveshje i referohet?
Nëse është përdorur procedurë e posaçme ose është zbatuar ndonjë përjashtim nga detyrimi i shpalljes publike, cili institucion e ka miratuar dhe mbi cilën bazë ligjore?
Deri më tani, PortaliX nuk ka identifikuar dokumentacion publik që t'u japë përgjigje këtyre pyetjeve për ngarkesën konkrete.
Një transport, disa pyetje pa përgjigje
Një tjetër element që kërkon sqarim është destinacioni përfundimtar i municioneve.
ICEMAK thekson se produktet e saj nuk janë të destinuara për përdorim civil.
Nëse ngarkesa e 20 tetorit është importuar për përdorim policor, atëherë duhet të ekzistojë dokumentacion që identifikon importuesin, përdoruesin përfundimtar dhe autorizimet e nevojshme për transportimin ndërkombëtar të këtyre produkteve.
Por as identiteti i importuesit dhe as institucioni që eventualisht ka pranuar ngarkesën nuk janë identifikuar përmes dokumenteve publike të kontrolluara nga PortaliX.
Nuk dihet as sasia e plumbave të gomës dhe e gazit lotsjellës që ka hyrë në Shqipëri, vlera e tyre financiare dhe nëse bëhet fjalë për një furnizim të planifikuar më herët apo një blerje të realizuar gjatë protestave.
Po aq e rëndësishme është të sqarohet nëse produktet e ardhura më 20 tetor janë përdorur më pas gjatë protestave. Deri tani nuk ka prova të dokumentuara që lidhin drejtpërdrejt këtë ngarkesë me municionet e përdorura në terren.
Ajo që dihet është se më 20 tetor një transport me plumba gome dhe gaz lotsjellës ka kaluar nga Maqedonia e Veriut në Shqipëri, ndërsa kompania maqedonase e kontaktuar nga PortaliX nuk ka pranuar të zbulojë informacionet për klientët e saj.
Nga ana tjetër, dokumentet publike tregojnë se Policia Shqiptare ka kontrata dhe procedura prokurimi për municione dhe mjete irrituese, por nuk është provuar që ngarkesa konkrete lidhet me ndonjërën prej tyre.
Për këtë arsye, çështja nuk është vetëm se nga kanë ardhur plumbat e gomës dhe gazi lotsjellës. Pyetja është kush i ka porositur, kush i ka paguar, kujt i janë dorëzuar dhe me cilën procedurë është realizuar furnizimi.
PortaliX do të vazhdojë të kërkojë dokumentacion që mund të sqarojë këtë transaksion dhe mbetet i hapur për publikimin e qëndrimeve dhe dokumenteve të institucioneve dhe kompanive të përfshira.
