Vendet e Evropës Perëndimore po shqyrtojnë mundësinë që migrantët t’i vendosin në kampe në Ballkanin Perëndimor. Vendet e rajonit janë nën presion që të paraqiten si partnerë të besueshëm të Evropës, por në terren këto projekte janë shumë të diskutueshme.
Në fillim të dhjetorit 2025, mediat britanike si The Times raportuan se Mbretëria e Bashkuar po shqyrton dërgimin e azilkërkuesve të refuzuar në “qendra kthimi” në Maqedonia e Veriut. Këto raportime shkaktuan reagime të forta politike dhe kundërshtim të dukshëm në publik, duke e kthyer temën e migracionit në qendër të debatit të brendshëm politik.
Që në maj 2025, kur u nënshkrua marrëveshja për partneritet strategjik mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Maqedonia e Veriut, qarkullonin zëra se çështjet e migracionit mund të ishin pjesë e saj. Në dhjetor, kryeministri Hristijan Mickoski i hodhi poshtë këto pretendime, duke i cilësuar si spekulime dhe lajme të rreme.
“Sa të jem unë kryeministër, nuk do të ndërtohet asnjë kamp për migrantë ilegalë dhe nuk do të pranojmë asnjë migrant”, deklaroi ai.
“Eksternalizimi” i politikës së migracionit
Sipas mediave britanike, marrëveshja parashihte që migrantët, kërkesat e të cilëve për azil refuzohen në Mbretërinë e Bashkuar, të dërgohen në vende të treta në Ballkanin Perëndimor. Përveç Maqedonia e Veriut, përmendeshin edhe Kosova dhe Bosnja dhe Hercegovina si vende të mundshme, të cilave do t’u ofrohej kompensim financiar për çdo migrant të pranuar.
Kjo praktikë njihet si “eksternalizim” i politikës së migracionit: kontrolli dhe menaxhimi i migracionit zhvendosen në vende jashtë sistemit juridik të Bashkimit Evropian. Një shembull ishte marrëveshja e vitit 2022 mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Ruandës, e cila u anulua pas vendimit të Gjykatës Supreme dhe ndryshimit të qeverisë nën Keir Starmer. Tani Ballkani Perëndimor shihet gjithnjë e më shumë si një terren testimi për modele të reja.
Marrëdhënie të pabarabarta pushteti
Një element kyç është raporti i pabarabartë mes vendeve të BE-së dhe atyre të Ballkanit Perëndimor. Ndërsa vendet evropiane fokusohen në kontrollin dhe mbylljen e kufijve, vendet e rajonit përballen me presion për të dëshmuar besueshmëri – shpesh në këmbim të përfitimeve politike, sigurie apo ekonomike.
Politologu Florian Bieber thekson se përfshirja e këtyre vendeve nuk është rastësi: fakti që ato janë jashtë sistemit juridik të BE-së e bën më të lehtë zhvendosjen e migrantëve. Edhe pse këto vende janë kandidate për anëtarësim dhe përafrojnë legjislacionin e tyre me BE-në, ato nuk janë pjesë e sistemit evropian të azilit.
Heshtja e qeverive dhe frika publike
Migracioni është një temë shumë e ndjeshme në shoqëritë e Ballkanit Perëndimor. Frika se rajoni mund të shndërrohet në një “kamp grumbullimi” për Evropën është e përhapur, sidomos pas mbylljes së kufijve gjatë krizës së vitit 2015 përgjatë “rrugës ballkanike”.
Sipas Bieber, kjo frikë nuk buron vetëm nga ksenofobia, por edhe nga ndjenja e instrumentalizimit politik dhe humbjes së kontrollit. Problemi thellohet nga mungesa e transparencës: qeveritë shpesh japin informacione të pjesshme, duke krijuar hapësirë për spekulime dhe dezinformim.
Migracioni si mjet politik
Studiuesja e mediave Olga Koshevaliska thekson se në mediat maqedonase migracioni shpesh paraqitet në mënyrë sensacionaliste, pa kontekst të mjaftueshëm, duke krijuar perceptimin e një kërcënimi të menjëhershëm. Në rrjetet sociale kjo përhapet edhe më shpejt, duke radikalizuar debatin publik.
Në të njëjtën kohë, kjo temë përdoret si instrument politik. Opozita në Maqedonia e Veriut e shfrytëzon për të akuzuar qeverinë për tradhti dhe për të mobilizuar protesta. Kujtohet viti 2017, kur lajmet për kampe të mundshme për migrantë çuan në iden e referendumeve lokale dhe tensione të mëdha.
Kosova e hapur për bashkëpunim
Ndryshe nga Bosnja dhe Hercegovina, e cila sipas raportimeve e ka refuzuar propozimin britanik, kryeministri i Kosova, Albin Kurti, ka treguar gatishmëri për bashkëpunim në këmbim të mbështetjes së sigurisë.
Kosova ka përvojë me marrëveshje të tilla: në vitin 2021 pranoi rreth 1.900 afganë në tranzit për në SHBA dhe më vonë arriti marrëveshje me Danimarkën për përdorimin e burgjeve nga të dënuar të huaj.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë për mbingarkesë. Politologu Nexhmedin Spahiu kritikon se vendimet shpesh merren për arsye oportuniste, për të kënaqur partnerët strategjikë, pa analizuar pasojat afatgjata.
Ai e cilëson qëndrimin e Kurtit si një “gjest servil ndaj aleatëve strategjikë”. Sipas tij, lojaliteti është i rëndësishëm, por nuk duhet të tejkalojë kapacitetet e vendit – përndryshe rrezikohet që Ballkani Perëndimor të shndërrohet edhe më shumë në një “periferi” të politikës evropiane të migracionit.
Ky tekst publikohet në bashkëpunim me Deutsche Welle dhe është realizuar në kuadër të projektit „Rezistenca ndaj dezinformatave në Maqedonia e Veriut“, i mbështetur nga qeveria e Nordrhein-Westfalen.
