Чаир, една од најгусто населените општини не само во Скопје, туку и во цела Европа, се очекува да добие нов урбанистички правец. Двајца од главните претенденти за градоначалник на општината – вицепремиерот Изет Меџити и поранешниот министер Бујар Османи – најавуваат вклучување на двајца светски познати архитекти, едниот од Турција и другиот од Мексико, кои ќе изработат визии и проекти за трансформација на оваа зона.
Овој развој ја крева изборната трка во Чаир на едно поинакво ниво, префрлајќи го фокусот од политичката реторика кон конкретни идеи за подобрување на животот во простор каде што живеат над 62 илјади жители на само 3,52 квадратни километри – густина од 17.780 жители на квадратен километар, што го позиционира Чаир меѓу најоптоварените општини на континентот.
Бујар Османи најави соработка со мексиканскиот архитект Мишел Ројкинд, меѓународно познат по своите футуристички проекти и визии во современата архитектура. Списанието Forbes го рангира Ројкинд меѓу 10-те најиновативни архитекти во светот, а едно од неговите најпознати дела е Музејот на чоколадата „Nestlé“ кај Толука (2007), структура која има освоено меѓународни награди.
Тој има реализирано и проекти за Националниот филмски центар во Мексико, современ урбан пазар и неколку станбени објекти, комбинирајќи модерна естетика со јавна функционалност. Османи нагласува дека неговото вклучување ќе му донесе на Чаир нова визија за поодржлив, инклузивен и футуристички град.
„Ова не е конвенционално урбанистичко планирање. Ова е покана Чаир да се преосмисли како жив систем, вкоренет во грижа, меморија и колективно присуство. Нашиот фокус не е само на дизајнирање нова инфраструктура, туку на култивирање на длабоката културна, просторна и општествена интелигенција што веќе е вградена во оваа исклучителна населба. Нашата работа започнува со слушање на ритмите на Старата чаршија, потпирање на меѓугенерациското знаење на нејзините заедници и на секојдневните начини на кои луѓето го оживуваат и го населуваат јавниот простор. Чаир не е само место на картата; тоа е симбол на соживот и континуитет. Веруваме во создавање средини каде различни култури не само што коегзистираат, туку длабоко се поврзуваат меѓусебно. Каде луѓето се чувствуваат видени, ценети и како дома, без разлика на нивното потекло. Каде одлуките се носат со заедниците, а не за нив, и каде грижата за земјата и еден за друг станува темел на сè што градиме“, напиша мексиканскиот архитект на социјалните мрежи.
Изет Меџити соопшти дека во својот тим го вклучил Бајрам Вардар, архитект со албанско потекло од Скопје, кој оставил значаен белег во урбаниот развој на Турција. Вардар бил дел од тимот на Реџеп Таип Ердоган во времето кога тој го водел Истанбул, а подоцна ја извршувал функцијата главен архитект на Бурса, еден од најголемите турски градови. На неговиот трет ден околу Чаир, тој веќе го изработува планот.
„Она што се дискутира во модерните градови е тоа што ние го нарекуваме ‘Slow City’, односно ‘Бавен град’. Еден од најважните аргументи за ваквиот концепт се велосипедските патеки и пешачките патеки. Културното ниво на еден град, и нивото на неговиот развој, зависат единствено од значењето што им се дава на пешаците. Автомобилите треба да се остават во втор или трет приоритет. Прво доаѓаат пешаците, потоа автомобилите“, вели турскиот архитект кој смета дека планот за урбанистички развој на Чаир ќе биде долгорочен, но одржлив проект што ќе го модернизира просторот.
Овие планови и ветувања на кандидатите за Чаир се меѓу првите изборни кампањи во кои се натпреварува со вакви големи и конкретни идеи, сведочејќи за жестока битка во оваа општина со мнозинство Албанци.
